چندین سال قبل مرحوم استاد نادر ابراهیمی بعد از تحقیقات مفصل «ادبیاتی - جامعه‌شناختی» صراحتا نظرشان را در مورد هجوهای ناجوانمردانه‌ای که به اسم «جوک» در میان ایرانیان رواج پیدا کرده و در آنها قومیتی خاص مورد تمسخر سایر اقوام ایرانی قرار می‌گیرند، بیان کردند. انتشار نتایج این تحقیق برای متفکران بسیار ناراحت‌کننده و صد‌البته تکان‌دهنده بود.
به اعتقاد ایشان ردپای دشمنان این مرز و بوم، آنهایی که حیات ناچیز و بی‌ارزش خود را در گرو اختلافات میان قوم‌های ایرانی و عدم اتحاد این ملت بزرگوار و توانا می‌بینند، به راحتی قابل مشاهده است و جالب آنکه دشمنان اتحاد اقوام متعددی که تحت پرچم مقدس سه رنگ ایران و در صلح کامل در کنار یکدیگر زندگی و تعامل می‌کنند، با رندی و زرنگی خاص و سیاتمدارانه‌ای، هجوهای جوک‌گونه‌شان را مهندسی کرده‌اند! با خودمان که تعارف نداریم، داریم؟ پس بگذارید یک‌بار هم که شده، بدون توجه به خطوط قرمز بیهوده‌ای که فقط دست نگارندگان را بسته و اجازه پرداختن به اصل را به آنها نمی‌دهند، به واقعیت و اصل ماجرا بیندیشیم. مخوای مفهومی نتایج تحقیق استاد چنین بود: تا به حال پیش خودتان فکر کرده بودید که چرا اکثر قریب به اتفاق این اراجیف به ظاهر خنده‌دار، پیرامون آذری زبان‌ها - یا در گویش عام ترک‌ها! - ساخته می‌شوند؟ برای پاسخ به این سوال کافی است یک‌بار نقشه زیبای وطن را در ذهنتان مجسم کنید. گربه‌ای که موقرانه و آرام روی خلیج همیشه فارس و دریای عمان لم داده و به شما می‌نگرد، «سری» دارد که از قضا دیار سرداران ملی و شجاعی چون ستارخان و باقرخان است. دیار مردمی غیور، خونگرم و بسیار هوشمند که اتفاقا به زبان ترکی صحبت می‌کنند. استثمارگران که نقش ترک‌ها را در قیام مشروطه به چشم دیده بودند، سعی کردند به نوعی بین اهالی این دیار و سایر مردم ایران تفرقه ایجاد کنند تا با استفاده از این تفرقه ملی و کینه‌ای که آذری‌ها از سایر مردم ایران - خواسته یا ناخواسته - به دل می‌گیرند، در موقعیت و زمانی مناسب، (شاید با طرح مبحث «کشور مستقل آذربایجان بزرگ»!) با یک ضربه هوشیارانه و دقیق، سر گربه را از بدنش جدا کنند و کدام گربه را سراغ دارید که بدون سر تواند زیست که گربه به اصیل ایرانی دومی‌اش باشد؟!
حکایت مردم غیرتمند گیلان هم چیزی شبیه به این است. استثمار می‌داند که بعد از جدا شدن احتمالی خطه سرسبز شمال از کشور ایران، تامین مواد غذایی برای همه مردم ما مشکل و حتی غیر‌ممکن خواهد شد و از همین دست اقوامی چون کرد و لر و عرب و بلوچ! چنین است که استثمارگران با ساخت و رواج هجوهایی خنده‌دار در بین اقشار و اقوام مختلف ایرانی، زمینه را برای جداسازی ترک، فارس، لر، کرد، عرب، بلوچ و... از همدیگر فراهم کرده‌اند. چون وقتی دل‌ها از هم جدا شد، وقتی مردم قومی خاص احساس کردند که سهمشان از با این ملت بودن مسخره شدن و مورد مضحکه قرار گرفتن است، آن زمان که حس کردند دل سایرین با آنها نیست و دیگران آنها را از خود نمی‌دانند، به راحتی می‌توان جایگاه فعلی مرزها را هم عوض کرد. بدون جنگ و خونریزی! اگر جنگ‌ها و حکمرانان نادان در طول تاریخ از سرزمین‌های بی‌کران ایران، فقط گربه‌ای مفلوک بر جای گذاشته‌اند، امروز مردم ایران به دست و گویش خودشان زمینه را برای نابود شدن همین گربه کوچک هم فراهم می‌کنند و مگر استثمار چیزی جز این می‌خواهد؟! سرزمینی نفت‌خیز ولی بدون اتحاد قومی، یعنی بهترین جا برای چاپیده شدن!
* * *
اعضای کاروانی که تحت عنوان تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز راهی بوشهر شد، جداگانه و بدون هماهنگی با یکدیگر، از رفتار غیر‌دوستانه مردم و فوتبالدوستان این شهر گلایه داشتند و ناصر شفق مدیر‌عامل تراکتورسازی، بوشهری‌ها را به ناسزاگویی‌های قومی متهم کرده است!
فکر می‌کنید بوشهری‌ها ناگهان به فکرشان افتاد که به ترک‌ها توهین کنند؟ برای هر توهینی کینه‌ای لازم است، به نظر شما تخم این کینه که توهین‌ها را در پی داشته، چگونه در دل بوشهری‌های غیور که خود فرزندان رییس علی دلواری بزرگ بوده و به نوبه خود، سهم بزرگی را در استقلال این ملک داشته‌اند، کاشته شده است و چه کسی به آنها آموخته که می‌توان به هم وطن آذری زبان توهین کرد؟! امروز فوتبال پرده از کینه منحوسی که ناخواسته و ناخودآگاه، به دستور و خواست اجنبی و با دستان جاهل خود ما ایرانی‌ها، در دل‌هایمان کاشته شده، برداشته و به ما ثابت کرده که آن جوک‌ها که در ظاهر هم به هیچ وجه «بی‌ادبی» نبوده‌اند، چگونه ذهن، قلب، روح و روان ما را برای جدایی از هم و بدتر از آن حتی ایستادن در مقابل یکدیگر آماده کرده‌اند! به گونه‌ای که حتی فوتبالی که باید عاملی برای ایجاد دوستی و مودت میان مردم، اقوام و حتی ملل متفاوت - و حتی دشمن - باشد هم نه تنها نتوانسته کمکی به تلطیف فضا بکند که خود عاملی شده برای دشمنی‌های افزون و کینه‌های بیشتر!
تاسف‌انگیزتر آنکه این رخداد فاجعه‌گونه در شهر تیمی رخ می‌دهد که تحت نام «شاهین» پای به این رقابت‌ها گذاشته است. شاهینی که زمانی نماد مکتبی خاص و استوار بر سه پایه مرتب شده «اخلاق، درس و ورزش» بود، حالا با ورود به عرصه فوتبال حرفه‌ای، پایه‌گذار توهین‌های قومی درفوتبال ایران شده است! البته نگاهی عمیق‌تر به ما نشان خواهدداد که توهین‌های قومی اگرچه همزمان با حرفه‌ای شدن شاهین بوشهر، به استادیوم‌های وطنی آمده‌اند، اما علت بروز آنها نه حرفه‌ای شدن بوشهری‌ها که پای گذاشتن تبریزی‌ها به لیگ‌برتر بوده است. مغزهای جماعت ایرانی - متاسفانه - تحت تاثیر همان هزل‌ها و هجوهای سازماندهی شده، جدایی و تفاوت قوامی چون ترک، لر، کرد، گیلانی و... را باور کرده‌اند و این باور مسموم جبرا بالاخره روزی در حیطه و وادی فوتبال «هم» رخ عیان می‌کرد. اتفاقی که در بوشهر رخ داد، می‌توانست در هر نقطه دیگری از وطن هم رخ بدهد، چون مقصر اصلی نه مردم بوشهر و نه شاهین بوشهر بلکه مایی هستیم که به راحتی سکان فکر و ذهنمان را به دست استثمارگران سپردیم و هم‌وطنان را به چند لحظه خندیدن فروختیم!

نوشته شده توسط ساسان در جمعه ششم شهریور 1388

لينك ثابت